การศึกษาวาทกรรมความเป็นครูไทยในวัฒนธรรมป๊อปร่วมสมัย : รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์
รายละเอียดรายการ
| คอลเลกชัน | คอลเลกชัน: CMU Intellectual Repository (CMU IR) CMU e-Research |
|---|---|
| รหัสรายการ CMU Digital | รหัสรายการ CMU Digital: dc:165474 |
| ปีที่เผยแพร่ | ปีที่เผยแพร่: 2021 |
| Title | Title: การศึกษาวาทกรรมความเป็นครูไทยในวัฒนธรรมป๊อปร่วมสมัย : รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ |
| Alternative title | Alternative title: The study of Thai teacher-ness discourse in the contemporary popular culture |
| Creator | Creator: ออมสิน จตุพร |
| Abstract | Abstract: การวิจัยเรื่อง การศึกษาวาทกรรมความเป็นครูไทยในวัฒนธรรมป๊อปร่วมสมัยมีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ภาพตัวแทนความเป็นครูไทยในวัฒนธรรมป๊อปร่วมสมัย 2) เพื่อวิเคราะห์กระบวนการประกอบสร้างวาทกรรมความเป็นครูไทยในวัฒนธรรมป๊อปร่วมสมัยที่ดำรงอยู่ภายใต้รากฐานทางปรัชญา อุดมการณ์ หรือชุดความคิดความเชื่อเฉพาะอย่าง และ 3) เพื่อนาเสนอผลกระทบของวาทกรรมความเป็นครูไทยในวัฒนธรรมป๊อปร่วมสมัยที่มีต่อศาสตร์ครุศึกษาและการฝึกหัดครู (teacher education) วงการการศึกษาและสังคมไทย งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) โดยการศึกษาวาทกรรมความเป็นครูไทยในวัฒนธรรมป๊อปร่วมสมัยจากสื่อภาพยนตร์และบทเพลงที่คัดสรรซึ่งถูกผลิตขึ้นในช่วงปีพ.ศ. 2520 (ยุคทองของหนังสะท้อนสังคม) จนถึง พ.ศ. 2560 โดยใช้แนวทางการวิเคราะห์ภาพยนตร์และบทเพลงจากกลุ่มทฤษฎีตัวบท (textual criticism) และกลุ่มทฤษฎีบริบท (contextual criticism) รวมถึงการศึกษาความคิดเห็นและมุมมองของผู้ให้ข้อมูลหลักที่เกี่ยวข้องกับประเด็นการวิจัย เพื่อให้ได้ข้อมูลที่สามารถนามาวิเคราะห์ เรียบเรียงแบบพรรณนาความ และอธิบายเชิงวิภาษวิธีโดยใช้วิธีวิทยาของสานักวัฒนธรรมศึกษา (cultural studies) ได้แก่ วัฒนธรรมและระบบสัญญะ (culture and sign system) อานาจ (power) อุดมการณ์ (ideology) อัตลักษณ์ (identity) และ ภาพตัวแทน (representation) ผนวกเข้ากับการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์ (critical discourse analysis) เพื่อให้เห็นความสลับซับซ้อนของอุดมการณ์และความเป็นมาของเงื่อนไขต่าง ๆ ในการ สร้างวาทกรรม ว่าด้วยความเป็นครูไทยในบริบทสังคมไทยร่วมสมัย จากการวิเคราะห์ภาพยนตร์ทั้ง 15 เรื่อง และบทเพลงทั้ง 30 บทเพลง พบว่ากลวิธีในการเล่าเรื่องเป็นการเล่าเรื่องผ่านมุมมองทั้งตัวผู้ที่เป็นครู นักเรียน-ลูกศิษย์ และบุคคลทั่วไป ซึ่งสามารถจำแนกภาพตัวแทนครูเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ 3 ลักษณะ ได้แก่ 1) ความเป็นครูในอุดมคติ 2) การต่อรองกับความเป็นครูในอุดมคติ และ 3) ความเป็นครูนอกอุดมคติ โดยมีรายละเอียดดังนี้ 1) ความเป็นครูในอุดมคติ การเป็นครูผู้เป็นที่รักและยกย่องเทิดทูลของนักเรียน รวมทั้งบุคคลอื่น ๆ ในสังคม ภาพตัวแทนครูกลุ่มนี้ถูกนาเสนอผ่านภาพยนตร์และบทเพลงที่มีเนื้อหายกย่องเชิดชูเกียรติของครู มักมีการนาเสนอให้เห็นถึงความดีงามและคุณธรรมที่สำคัญของครู การมีจิตวิญญาณ ความเป็นครู เป็นสิ่งที่คนในสังคมต่างให้ความยอมรับนับถือ 2) การต่อรองกับความเป็นครูในอุดมคติ การเป็นครูนักสู้ ภาพตัวแทนในแนวนี้ถูกนำเสนอผ่านภาพยนตร์และบทเพลงที่กล่าวถึงการเผชิญกับอุปสรรคปัญหาต่าง ๆ ของครูทั้งการเป็นคู่ปรับกับนักเรียนและการต่อสู้กับความยากลำบากในการทางาน 3) ความเป็นครูนอกอุดมคติ ครูที่ไม่ได้เป็นไปตามอุดมคติ ภาพตัวแทนนี้ถูกนาเสนอให้เห็นว่า ไม่ใช่ครูทุกคนที่จะเป็นไปตามความคาดหวังของสังคม ครูบางคนอาจมีเหตุผลและความจำเป็นส่วนตัวจึงไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างเต็มที่ รวมถึงการมีจุดยืนหรือแนวคิดเชิงอุดมการณ์ความเป็นครูที่ต่างไปจากกรอบที่สังคมคาดหวังวาทกรรมความเป็นครูไทยในวัฒนธรรมป๊อปร่วมสมัยได้ส่งอิทธิพลต่อวงการวิชาชีพครูการครุศึกษาและการฝึกหัดครู รวมถึงวงการการศึกษาในสังคมไทยในภาพรวม ขณะเดียวกันภาคปฏิบัติการจริงของวงการวิชาชีพครู การครุศึกษาและการฝึกหัดครู รวมถึงวาทกรรมการศึกษากระแสหลักในสังคมไทยก็มีส่วนสำคัญในการประกอบสร้างภาพตัวแทนความเป็นครูที่ปรากฏทั้งในภาพยนตร์และบทเพลง ผู้วิจัยได้นาเสนอการอภิปรายผลการวิจัยในประเด็นว่าด้วยวิชาชีพครูภายใต้ วาทกรรมความเป็นครูไทย โดยเชื่อมโยงเข้ากับบริบททางสังคม วัฒนธรรม เศรษฐกิจ การเมือง และประวัติศาสตร์ที่ส่งผลต่อการประกอบสร้างวาทกรรมความเป็นครูไทยจากอดีตสู่ปัจจุบัน ได้แก่ 1) ครูประชาบาลในฐานะภาพตัวแทนครูบ้านนอกยุคก่อนการปฏิรูปการศึกษา และ 2) ครูผู้นาการเปลี่ยนแปลงในฐานะภาพตัวแทนของครูยุคปฏิรูปการศึกษา และข้อเสนอแนะจากการวิจัย โดยผู้วิจัยนาเสนอ “วิธีวิทยารื้อสร้างอัตลักษณ์” (methodology of identity deconstruction) เพื่อนาไปใช้รื้อสร้าง วาทกรรมและอัตลักษณ์ความเป็นครู และวาทกรรมที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพครูในสังคมไทย A research entitled “The Study of Thai Teacher-ness Discourse in the Contemporary Popular Culture” aimed to achieve 3 objectives: 1) to explore and analyze the representation of Thai teacher-ness in the contemporary popular culture; 2) to analyze the process in which Thai teacher-ness discourse in the contemporary popular culture is constructed, under the fundamentals of philosophy, ideologies, or specific paradigms; and 3) to present the effects of Thai teacher-ness discourse in the contemporary popular culture on Thai teacher education, educational system, and Thai society at large. This qualitative research was designed to investigate Thai teacher-ness discourse in the contemporary popular culture, targeting the selected films and music produced from 1977 (the golden age of social commentary films) to 2017. The films and songs were analyzed by theories of textual criticism and contextual criticism. This research included opinions and viewpoints of key informants and the data obtained was analyzed and discussed by the methodology in cultural studies, which encompassed culture and sign system, power, ideology, identity, and representation. Also, critical discourse analysis was used to highlight the complexity of ideologies and background of various conditions required for the construction of Thai teacher-ness discourse in the contemporary society. From the analysis of 15 films and 30 songs, it was found that the narration was achieved through the point of views of teachers, students-teachers, and general people. The study discovered 3 sets of representations of teachers being portrayed, namely, ideal teacher-ness, negotiation with ideal teacher-ness, and non-ideal teacherness, detailed as follows. 1 ) Ideal teacher-ness reflected the image of teachers who are loving and respected by students, as well as other people in the society. This representation of teachers was portrayed in films and songs with the contents that honored teachers, presenting the goodness and teacher morality, the spirit of teachers, and other values deemed noble by the society. 2 ) Negotiation with ideal teacher-ness reflected the image of teachers as fighters. This representation was portrayed in films and songs depicting the confrontation with obstacles and problems faced by teachers, whether it be difficult dealing with students or hardship in workplace. 3) Non-ideal teacher-ness reflected the image of teachers who are not ideal. This representation explained that not every teacher could perform as expected by the society. Some teachers had their own reasons as to why they could not perform their role fully. They even had their standpoints or ideology of being teacher that were different from normative social expectations. Thai teacher-ness discourse in the contemporary popular culture had effects on teaching profession, teacher education, and education in Thailand. The practices of teaching profession, teacher education, and the mainstream education discourse in Thailand were also crucial factors for the construction of teacher representation as portrayed in films and songs. The research discussion was presented, focusing on teaching profession under Thai teacher-ness discourse, together with social, cultural, economic, political and historical contexts which influenced the construction of Thai teacher-ness discourse from the past to the present. The key aspects were: 1) teachers in remote areas as the representation of rural teachers before education reform, and 2) teachers who are the leaders of changes as the representation of teachers in education reform period. For recommendations, this research proposed methodology of identity deconstruction, which can be used to deconstruct the teacher-ness discourse and identity, and other discourses related to teaching profession in Thailand. |
| Publisher | Publisher: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ |
| Note | Note: สนับสนุนโดยคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ |
| Subject | Subject: คณะศึกษาศาสตร์ -- วิจัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ -- วิจัย สังคมและวัฒนธรรม วัฒนธรรมสมัยนิยม ครู -- ภาวะสังคม ครู -- ไทย งานวิจัยคณะศึกษาศาสตร์ ไทย -- ภาวะสังคม ไทย -- ความเป็นอยู่และประเพณี |
| Date Created | Date Created: 2564 |
| Rights | Rights: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ |
| Public Access Level | Public Access Level: Restricted Public = สามารถใช้งานได้เฉพาะผู้ใช้ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (log in CMU IT Account) |
| Rights Access | Rights Access: ท่านอาจจะบันทึกข้อมูลเพื่อการวิจัยและการศึกษาค้นคว้า หากท่านต้องการใช้สำหรับวัตถุประสงค์อื่น ท่านต้องติดต่อสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพื่อขออนุญาตใช้ |
เอกสารอ้างอิง
EndNoteเอกสารดิจิทัล
เข้าสู่ระบบและตรวจสอบสิทธิ์สมาชิกเพื่อดูเอกสาร
นโยบายบริการเอกสารฉบับเต็ม
