ผลของกระบวนการส่งเสริมความสมเหตุผลในการสั่งใช้ยา omeprazole ในโรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่ง
Record details
| Collection | Collection: CMU e-Theses |
|---|---|
| CMU Digital ID | CMU Digital ID: dc:198614 |
| Publication year | Publication year: 2026 |
| Title | Title: ผลของกระบวนการส่งเสริมความสมเหตุผลในการสั่งใช้ยา omeprazole ในโรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่ง |
| Title Alternative | Title Alternative: Effects of a process to promote rational omeprazole prescribing in a community hospital |
| Creator | Creator: วรกานต์ ชูเอียด |
| Subject | Subject: โรงพยาบาลชุมชน การใช้ยา |
| Abstract | Abstract: วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุก สาเหตุ อัตราการครอบครองยา และมูลค่าความสูญเสียจากการสั่งใช้ยา omeprazole อย่างไม่สมเหตุผลในโรงพยาบาลชุมชน พร้อมทั้งออกแบบและประเมินผลของมาตรการส่งเสริมการสั่งใช้และหยุดยาอย่างสมเหตุผลโดยทีมสหวิชาชีพวิธีการ: การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (action research) โดยประยุกต์ใช้กระบวนการวงจรเดมมิ่ง (PDCA cycle) ดำเนินการ ณ โรงพยาบาลวัดเพลง จังหวัดราชบุรี ระหว่างเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2568 ถึงเดือนเมษายน พ.ศ. 2569 แบ่งการดำเนินงานออกเป็น 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การวิเคราะห์ข้อมูลการใช้ยาย้อนหลังในผู้ป่วยนอกจำนวน 2,039 ราย ระยะที่ 2 การสร้างฉันทามติด้วยเทคนิค Delphi จำนวน 2 รอบ ร่วมกับบุคลากรทางการแพทย์ 16 ราย ระยะที่ 3 การติดตามผลหลังดำเนินมาตรการเป็นระยะเวลา 3 เดือน และระยะที่ 4 การนำเสนอผลการดำเนินงานต่อคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัด (PTC) ผลการวิจัย: ก่อนการดำเนินมาตรการ ข้อมูลระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2566 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2567 พบความชุกของการสั่งใช้ยา omeprazole อย่างไม่สมเหตุผลร้อยละ 92.16 โดยมีสาเหตุหลักจากการสั่งใช้ยาโดยไม่มีข้อบ่งใช้ทางคลินิก (ร้อยละ 66.95) ระยะเวลาในการใช้ยาไม่เหมาะสม (ร้อยละ 17.35) และขนาดยามากกว่าที่เกณฑ์กำหนด (ร้อยละ 10.47) สำหรับอัตราการครอบครองยา (Medication Possession Ratio; MPR) ในกลุ่มที่มีข้อบ่งใช้ พบว่าการรักษาที่ 4 และ 8 สัปดาห์ มีค่าต่ำกว่าช่วงที่แนะนำ (0.8–1.2) ขณะที่การใช้ยาเพื่อป้องกันแผลในทางเดินอาหารจากยากลุ่ม NSAIDs มีค่าสูงกว่าช่วงแนะนำ ส่งผลให้เกิดมูลค่าความสูญเสียรวม 85,875 บาท ทั้งนี้ การคัดเลือกมาตรการด้วยเทคนิค Delphi ได้มาตรการที่ได้รับฉันทามติสูงสุด 2 อันดับแรก ได้แก่ 1) การกำหนดปริมาณ จำนวนวัน และความถี่ในการสั่งใช้ยาตามแนวทางการรักษา และ 2) การมีระบบประเมินความเหมาะสมของการสั่งจ่ายยา (Drug Use Evaluation; DUE) ภายหลังการดำเนินมาตรการ อัตราการสั่งใช้ยาอย่างสมเหตุผลเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 33.00 เป็นร้อยละ 56.60 และอัตราการสั่งหยุดยาในผู้ป่วยที่ได้รับยาอย่างต่อเนื่องเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 15.22 เป็นร้อยละ 40.74 ค่า MPR สำหรับการรักษา 4 สัปดาห์กลับเข้าสู่ช่วงที่แนะนำ (0.8–1.2) แต่ยังคงต่ำกว่าช่วงที่แนะนำในการรักษาระยะเวลา 8 และ 12 สัปดาห์ในผู้ป่วย no response typical GERD เช่นเดียวกับการใช้ยาเพื่อป้องกันแผลในทางเดินอาหารจากยากลุ่ม NSAIDs ที่ยังคงสูงกว่าช่วงแนะนำ อย่างไรก็ตาม มูลค่าความสูญเสียต่อเดือนลดลงร้อยละ 51.27 (จาก 2,847.35 บาท เหลือ 1,387.65 บาท) และอัตราความสำเร็จในการบันทึกแบบประเมิน DUE เพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 100 ซึ่งสะท้อนถึงการยอมรับและความร่วมมือของบุคลากรทางการแพทย์ในการนำมาตรการไปใช้ สรุป: มาตรการที่เกิดจากความร่วมมือของทีมสหวิชาชีพ จากการทำฉันทามติด้วยเทคนิค Delphi โดยบูรณาการร่วมกันระหว่างการจำกัดเงื่อนไขการสั่งใช้ยากับการประเมินความเหมาะสมในการสั่งใช้ยา มีประสิทธิผลอย่างยิ่งในการส่งเสริมการสั่งใช้ยา omeprazole อย่างสมเหตุผล และสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาที่ไม่จำเป็นลงได้ในบริบทของโรงพยาบาลชุมชน |
| Abstract Alternative | Abstract Alternative: Objective: To determine the prevalence, causes, medication possession ratio, and drug expenditure waste of irrational omeprazole prescribing in a community hospital, and to design and evaluate a multidisciplinary intervention to promote rational prescribing and deprescribing.Methods: An action research study using the PDCA cycle was conducted at Wat Phleng Hospital, Ratchaburi Province, Thailand, from July 2025 to April 2026. The study was divided into four phases: Phase 1 involved a retrospective analysis of outpatient medication data from 2,039 patients; Phase 2 utilized a two-round Delphi consensus process involving 16 healthcare professionals; Phase 3 monitored outcomes for three months post-intervention; and Phase 4 presented the operational outcomes to the Pharmacy and Therapeutics Committee (PTC).Results: Pre-intervention data from October 2023 to September 2024 showed a prevalence of irrational omeprazole prescribing of 92.16%. The main causes were prescribing without clinical indication (66.95%), inappropriate treatment duration (17.35%), and excessive dosage (10.47%). Regarding the Medication Possession Ratio (MPR) among patients with appropriate indications, values for 4- and 8-week treatment were below the recommended range (0.8–1.2), while the use of medication for gastrointestinal ulcer prophylaxis in patients receiving NSAIDs was above the recommended range. These issues resulted in a total financial loss of THB 85,875. Using the Delphi technique, the two interventions receiving the highest consensus were: 1) establishing the dosage, duration, and frequency of prescribing in accordance with treatment guidelines, and 2) implementing a Drug Use Evaluation (DUE) system to assess the appropriateness of prescriptions. Post-intervention, the rate of rational drug prescribing increased from 33.00% to 56.60%, and the rate of drug discontinuation among patients receiving continuous medication increased from 15.22% to 40.74%. The MPR for the 4-week treatment regimen returned to the recommended range (0.8–1.2) but remained below the recommended range for the 8- and 12-week treatment regimens among patients with non-responsive typical GERD. Similarly, the use of medication for NSAID-associated gastrointestinal ulcer prophylaxis remained above the recommended range. However, the monthly financial loss decreased by 51.27% (from THB 2,847.35 to THB 1,387.65), and the completion rate of DUE assessment forms increased to 100%, reflecting healthcare personnel's acceptance of and cooperation with the implemented measures.Conclusion: The multidisciplinary intervention, developed through the Delphi consensus method by integrating prescribing restrictions with medication appropriateness reviews, proved highly effective in promoting the rational use of omeprazole. Furthermore, it successfully reduced unnecessary drug expenditure in a community hospital setting. |
| Publisher | Publisher: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ |
| Contributor | Contributor: นันทวรรณ กิติกรรณากรณ์ |
| Bibliography | Bibliography: บรรณานุกรม: แผ่น 95-101 |
| Description Note | Description Note: วิทยานิพนธ์ (เภสัชศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการเภสัชกรรม)) |
| Year | Year: 2569 |
| Degree Name | Degree Name: เภสัชศาสตรมหาบัณฑิต |
| Degree Level | Degree Level: ปริญญาโท |
| Degree Discipline | Degree Discipline: การจัดการเภสัชกรรม |
| Rights Holder | Rights Holder: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ |
| Public Access Level | Public Access Level: Public = สามารถใช้งานได้ทั้งผู้ใช้มหาวิทยาลัย/ผู้ใช้ภายนอก |
| Rights Access | Rights Access: เมื่อท่านทำการดาวน์โหลดไฟล์เอกสารฉบับเต็ม จะสามารถเปิดใช้งานไฟล์ดิจิทัลได้ 160 วัน หากพ้นกำหนดระยะเวลาดังกล่าว จะไม่สามารถเรียกดูไฟล์นั้นได้อีก ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ด้านการวิจัยและการศึกษาค้นคว้าเท่านั้น การใช้ในวัตถุประสงค์อื่นนอกเหนือจากที่ระบุไว้ ผู้ใช้งานต้องดำเนินการขออนุญาตจากผู้ถือลิขสิทธิ์ตามกฎหมายด้วยตนเอง หากมีการละเมิดสิทธิ์การใช้งาน สำนักหอสมุดไม่รับผิดชอบในข้อพิพาทที่อาจเกิดขึ้น |
References
EndNoteDigital documents
Sign in and check your member access to view documents.
Full text service policy
